czwartek, 24 czerwca 2021

poniedziałek, 29 marca 2021

Budowniczowie Zamku Królewskiego


Może zamku od podstaw nie budowali, ale uczestniczyli w jego rozbudowie w 1571 roku. Robotnicy – chłopi z Kobyłki. Zaliczani do niewykwalifikowanych pracowników najemnych. Rekrutowani przez Magistrat Starej Warszawy lub przybywający z własnej inicjatywy do Warszawy za pracą.

Ciekawie o tym XVI i XVII wiecznym rynku pracy pisze Andrzej Karpiński w książce „Pauperes. O mieszkańcach Warszawy XVI i XVII wieku”.   

 

Andrzej Karpiński „Pauperes. O mieszkańcach Warszawy XVI i XVII wieku”, PWN 1983

 

wtorek, 23 lutego 2021

Żydowscy mieszkańcy przedwojennego Wołomina

 

Małka Raizl z dwiema córkami. Kobieta o spracowanych dłoniach i surowo zaciśniętych ustach. Córki: jedna - w wieku około dwudziestu lat, druga - chyba nastolatka. Ubrane w letnie, ładne sukienki. Prowadzą piekarnię. Pozują w kuchni, na tle kaflowego pieca i wiszącej na ścianie misy. Może w tej misie wyrabiają ciasto na chałki i bajgle.

 

Jakub (Yankev) Szerański – siodlarz. Spoglądający bystro przez okulary w drucianych oprawkach. Ubrany schludnie, podwinięte rękawy koszuli. Uchwycony w trakcie pracy nad końskim chomątem.

 

Żona rymarza. Może to żona Jakuba Szerańskiego, który zajmował się przecież rymarstwem. Kobieta w średnim wieku, w czarnej chustce zakrywającej włosy, jak przystoi mężatce. Pozuje nad kuchnią. Jedną ręką dotyka miseczki przykrywającej garnek. Pewnie niedawno ugotowała posiłek dla rodziny.

 

Zelig – krawiec. Starszy mężczyzna. Jedną nogę opiera o krzesło. Na kolanie położył pofastrygowaną marynarkę, w dłoni trzyma duże, krawieckie nożyczki. W tle wiszą spodnie. Ubrania nie wyglądają na nowe. Na półce na ścianie rzędy kołnierzyków lub miar do kołnierzy do męskich koszul.

 

Piekarz w białej czapce wyjmujący z pieca duże bochenki świeżo upieczonego chleba w piekarni Centralnego Komitetu Pomocy dla Żydowskich Uchodźców z Ukrainy i Rosji.

 

Pięć zdjęć. Tylko to przedstawiające piekarza przy pracy jest dokładnie datowane. Lata 1921-1922. Pozostałe pochodzą z lat 20-tych, 30-tych XX wieku. Wszystkie wykonano z Wołominie.

 

Zdjęcie piekarni Centralnego Komitetu Pomocy dla Żydowskich Uchodźców z Ukrainy i Rosji jest nieco rozmazane, trochę amatorskie, jego autor jest nieznany. Pozostałe zdjęcia to pięknie wykadrowane i oświetlone portrety postaci, w których mistrzowsko uchwycono charakterystykę każdego z fotografowanych bohaterów.  

 

Autorem tych zdjęć był Alter Kacyzne. Fotograf, pisarz i publicysta. W latach międzywojennych na zlecenie amerykańskich gazet dokumentował na zdjęciach życie polskich Żydów. Zginął w pogromie w Tarnopolu w 1941 roku. Tylko niewielka część zrobionych przez niego zdjęć ocalała. Są przechowywane w archiwach YIVO w Nowym Jorku.

 

Publikacja zdjęć wymaga zgody, więc zamieszczam link do strony cyfrowego archiwum YIVO, gdzie można je zobaczyć.

http://polishjews.yivoarchives.org/archive/index.php?p=core%2Fsearch&q=wo%C5%82omin

 

Informacje o Alterze Kacyzne.

 

poniedziałek, 28 grudnia 2020

Reklama towarów z Kobyłki w prasie XVIII wiecznej

 

Za czasów panowania króla Stanisława Augusta Poniatowskiego podejmowano próby modernizacji Rzeczypospolitej we wszystkich dziedzinach, w tym gospodarczej. W wielu miejscach zakładano wówczas manufaktury, fabryki czy spółki handlowe. Nie inaczej było w Kobyłce, która przeżywała w tych czasach swój gospodarczy rozkwit. Pierwsze kroki stawiała także reklama prasowa. Towary, które produkowano lub którymi handlowano, były często reklamowane w nowopowstających czasopismach ogłoszeniowych, m.in. wydawanych w Warszawie. Przegląd takich ogłoszeń można znaleźć w artykule Dariusza Główki „Ogłoszenia w prasie warszawskiej doby stanisławowskiej – świadectwo recepcji zachodnich wzorców konsumpcji”.

Z kobyłkowskich przedsięwzięć reklamowano oczywiście sztandarową inwestycję czyli fabrykę pasów jedwabnych, ponadto mydlarnię, w której zakupić można było mydło czarne gdańskie oraz fabrykę świec.

 

Gazeta Warszawska nr 19, 6 marca 1782 r.


 

Gazeta Warszawska nr 80, 4 października 1780 r.

 

Dariusz Główka „Ogłoszenia w prasie warszawskiej doby stanisławowskiej – świadectwo recepcji zachodnich wzorców konsumpcji” str 472

 

Źródło:

Dariusz Główka „Ogłoszenia w prasie warszawskiej doby stanisławowskiej – świadectwo recepcji zachodnich wzorców konsumpcji” w Kwartalniku Historii Kultury Materialnej z 2017 r., R. 65, nr 4.